thumb|Portret Nikity Chruszczowa na pochodzie pierwszomajowym w Moskwie, 1964 Odwilż () – pojęcie publicystyczne z zakresu polityki oznaczające złagodzenie represyjnej polityki władz w krajach rządzonych przez monopartie komunistyczne. Nazwa pochodzi od powieści Ilji Erenburga opublikowanej w 1954 roku pod tytułem Odwilż.
Odwilż w ZSRR
W Związku Radzieckim odwilż łączy się z osobą pierwszego sekretarza KPZR Nikity Chruszczowa, który podczas XX Zjazdu KPZR wygłosił referat O kulcie jednostki i jego następstwach, będący potępieniem polityki Józefa Stalina. Osłabła cenzura i represje, bardziej swobodnie rozwijała się kultura. Choć na zrewoltowanych Węgrzech Sowieci stłumili bunt bardzo brutalnie, to w relacjach z Zachodem Chruszczow chciał wprowadzić w życie model pokojowej koegzystencji. Jako pierwszy przywódca radziecki odwiedził USA (Camp David 1957). Partnerem Chruszczowa był prezydent USA Dwight Eisenhower, lecz sprawa zestrzelenia samolotu szpiegowskiego Lockheed U-2 stała się pretekstem do zerwania przyjacielskich stosunków.