Historia Pierwsza cerkiew św. Mikołaja Pierwsza cerkiew św. Mikołaja w Białymstoku, położona w pobliżu dzisiejszego soboru była filią świątyni w Dojlidach. Według niektórych źródeł istniała już w XVI stuleciu. Według innych małżeństwo Jana Klemensa i Katarzyny Barbary Branickich ufundowało unicką cerkiew św. Mikołaja przed 1727 – z tego roku pochodzi dokument (z 9 lutego 1727 roku - najdawniejszy dokument dla cerkwi św. Mikołaja w Białymstoku), w którym Branicki ofiarowywał 25 złotych dla jej proboszcza w intencji zmarłych ze swojej rodziny. Jest to najstarsza wzmianka o funkcjonowaniu świątyni tego obrządku. Prawdopodobnie jednak fundacja cerkwi unickiej nastąpiła jeszcze w końcu XVII w., w latach 1694–1696, w okresie dynamicznego rozwoju miasta. Fundując ją, Stefan Mikołaj Branicki zbudował cerkiew dla nowo napływających do miasta mieszkańców. Za taką hipotezą, przedstawioną przez Przemysława Czyżewskiego, świadczy napis na cerkiewnym antyminsie, który został podpisany przez biskupa Leona Załęskiego w 1708.
Budynek znajdował się przy ówczesnej ulicy Choroskiej, przy Bramie Choroskiej, był drewniany, malowany na żółto i szaro, z czerwonymi kopułami. Z 1748 pochodzi pierwsza informacja o wikarym parafii w Dojlidach, którego obowiązkiem była obsługa cerkwi św. Mikołaja.