Badania Maxwella i trójkąt barw Maxwell wykonał doświadczenia z użyciem wirującego krążka, przypominającego koło barw Newtona (zob. tarcza Newtona), wydzielając jednak na okręgu nie 7 lecz tylko 3 barwne sektory, o kolorach zgodnych z trichromatyczną teorią Younga-Helmholtza. Zastosował barwy zasadnicze (podstawowe): czerwoną (R, λ = 630 nm), zieloną (G, λ = 538 nm), niebieską (B, λ = 457 nm), dobierając długości fal (λ) na podstawie dostępnych wówczas wyników badań w dziedzinie fizjologii wzroku (m.in. ślepoty barw). Na tarczy dysku umieścił trzy krążki o jednakowej wielkości, przecięte wzdłuż promienia i nałożone na siebie tak, aby była możliwa swobodna zmiana wielkości sektorów. Ich względne wielkości odpowiadały względnym udziałom odpowiednich wiązek promieniowania w mieszaninie docierającej do oka. Na tarczy umieszczał ponadto dodatkowy, mniejszy krążek, o barwie, którą odtwarzał.
W czasie doświadczeń przede wszystkim określił względne udziały barw zasadniczych (r, g, b)W starszych źródłach bywają stosowane inne symbole współczynników udziału barw. w chwili, gdy odbierał wrażenie bieli (W), co zapisał jako:
gdzie: