Politechnika Białostocka, jako spadkobierczyni tradycji Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej i Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Białymstoku, już w 1974 roku umożliwiła absolwentom tych uczelni podwyższanie kwalifikacji zawodowych na dwuletnich uzupełniających studiach magisterskich (dla pracujących).
Stały rozwój Wydziału Mechanicznego zaowocował uzyskaniem w dniu 5 kwietnia 1989 roku uprawnienia do nadawania stopnia doktora nauk technicznych w dyscyplinie budowa i eksploatacja maszyn, a w roku 2005 w dyscyplinie mechanika. Dalszy rozwój kadry naukowej już w roku 2006 pozwolił dla wydziału uzyskać uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego w dyscyplinie budowa i eksploatacja maszyn, a w roku 2009 w dyscyplinie mechanika.
W wyniku kompleksowych ocen działalności naukowej i badawczo-rozwojowej jednostek naukowych, przeprowadzonej przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w 2013 i 2017 roku, Wydział Mechaniczny dwukrotnie uzyskał wysoką kategorię A.