Katechumenat (, od , gr. katechumenos: nauczany, instruowany) – w chrześcijaństwie przygotowanie do przyjęcia chrztu, zwane także wtajemniczeniem chrześcijańskim. Poprzez słuchanie Słowa Bożego w czasie liturgii, specjalne katechezy wtajemniczające w życie chrześcijańskie, egzorcyzmy, posty i inne praktyki ascetyczne katechumeni prowadzeni są do osobistego nawrócenia i przemiany moralnej życia. thumb|350px|Starożytne baptysterium (VI w. Nocera Superiore, Włochy). Obrzęd chrztu – zanurzenia w sadzawce chrzcielnej był zwieńczeniem drogi wiary odbytej w czasie katechumenatu.
Wczesny katechumenat Już u początków chrześcijaństwa można odnaleźć katechumenat w stadium zalążkowym. Przygotowanie do chrztu w II w. opisał w swej Apologii św. Justyn Męczennik (100–165 r.):
Post przed chrztem miał najprawdopodobniej znaczenie egzorcyzmuA. Benoît, Le Baptéme au second siècle, Paryż 1951, s. 11Por. Didache, III,3;