Metody naukowe, instytucje polityczne czy normy moralne dyktowane tradycją religijną, powinny być przekroczone. Problemy te porusza Henry David Thoreau w książce Walden, czyli życie w lesie, gdzie transcendencję osiąga się poprzez zanurzenie w naturę i zdystansowanie się od społeczeństwa.
Amerykański darwinizm Teoria ewolucji Karola Darwina, przedstawiona w O powstawaniu gatunków (1859), miała silny wpływ na filozofię amerykańską. John Fiske i byli zwolennikami reinterpretacji dotychczasowej filozofii przez pryzmat ewolucjonizmu. Obaj chcieli zrozumieć moralność i umysł w kategoriach darwinowskich, stając się prekursorami psychologii i etyki ewolucyjnej.
Biologiczna teoria Darwina była także podstawą filozofii społecznej i politycznej Anglika Herberta Spencera i Amerykanina Williama Grahama Sumnera. Spencer, który ukuł często błędnie przypisywane Darwinowi powiedzenie, że „przetrwają najlepiej przystosowani”, wierzył, że w społeczeństwie zachodzi walka o przetrwanie. Sytuacja jednostek w społeczeństwie (to, czy dana osoba jest biedna czy bogata) jest zależna od stopnia ich przystosowania. Walka ta korzystna będzie dla ludzkości gdy słabi będą eliminowani, a silni będą zwyciężać. Stanowisko to określa się często jako darwinizm społeczny.