Szalona – współczesna powieść obyczajowa Józefa Ignacego Kraszewskiego z 1879 roku.
Powstała na przełomie 1878/79 na zamówienie Ludwika Jenikego, lecz po jego rezygnacji z wydrukowania opublikowana wstępnie w 1880 w warszawskim czasopiśmie „Ateneum” (tom I [XVII] i II [XVIII]). Wydanie książkowe ukazało się dopiero dwa lata później nakładem K. Kowalewskiego. Za życia autora powieść wydano jeszcze tylko w 1886 w ramach edycji zbiorowej („Wybór pism”) w opracowaniu P. Chmielowskiego; nie zachował się jej autograf„Nota wydawcy” do edycji z 1986, s. 286-287.. W okresie powojennym poza Wydawnictwem Literackim osobne wydania opublikowały również „Czytelnik” (1951, 1953) i „Alfa” (1993).
Tło powstania Autor zdecydował się podjąć w Szalonej narastający wówczas problem emancypacji kobiet, do czego miał nastawienie naturalnie krytyczne. Napisał ją na zamówienie redaktora „Tygodnika Ilustrowanego”, który oczekiwał powieści mającej w sposób wyważony ostrzegać przed niebezpieczeństwem emancypacji, a także idei utopijnego socjalizmu oraz nihilizmu;