Bitwa pod Tumu – starcie zbrojne, które miało miejsce 1 września 1449 w trakcie konfliktu granicznego pomiędzy Mongołami a chińską dynastią Ming. W jego wyniku do niewoli mongolskiej dostał się cesarz Zhu Qizhen.
W lipcu 1449 r. trzy armie mongolskie uderzyły na Chiny: na Liaodong, Xuanfu, a oddziałami nacierającymi na Datong dowodził osobiście Esen, wódz Ojratów. 3 sierpnia 1449 r. armia mongolska pobiła Chińczyków pod Yanghe. Na wieść o inwazji cesarz Zhu Qizhen za namową najpotężniejszego człowieka na dworze, eunucha Wang Zhena postanowił, mimo protestów urzędników, wyruszyć osobiście przeciw Mongołom. Powody tej irracjonalnej decyzji są niejasne, ale mogły się do tego przyczynić sukcesy wojsk mingowskich na południowym wschodzie kraju, które utwierdziły Wang Zhena i cesarza w wierze w ich armię. Innym możliwym powodem był przerost ambicji Wanga.
4 sierpnia cesarz, na czele półmilionowej armii, opuścił Pekin. Armia była źle zaopatrzona i wyposażona, a dowództwo, z Wang Zhenem w roli marszałka – niekompetentne. Plan przewidywał marsz na Xuanfu przez przełęcz Juyong, ustanowienie bazy w Datongu i uderzenie stamtąd w step, a następnie powrót na południe, przez Yuzhou i przełęcz Zijing do stolicy.