Instytut Książki i Czytelnictwa (w skrócie IKiCz) – instytut powołany w 1954 roku przy Bibliotece Narodowej na mocy uchwały Rady Ministrów. Instytut prowadzi własne prace naukowo-badawcze, koordynuje podobne inicjatywy podejmowane przez inne instytucje, współpracuje z ministerstwami, centralnymi urzędami i zarządami organizacji masowych prowadzącymi pracę kulturalno-oświatową, zajmuje się również poradnictwem, np. opracowuje wzorcowe materiały instrukcyjno-metodyczne, programowe i bibliograficzne, dotyczące działalności wydawniczej, księgarstwa, bibliotekarstwa oraz rozwijania czytelnictwa (np. wśród dzieci i młodzieży).
Powstanie instytutu Pomysłodawczynią usytuowania IKiCz w strukturze Biblioteki Narodowej była Krystyna Remerowa (1898–1986), członkini Rady Czytelnictwa i Książki, pełniąca w tym czasie funkcję kierownika Działu Katalogów Rzeczowych BN. Projekt ten zyskał poparcie ówczesnego dyrektora Biblioteki, Władysława Bieńkowskiego, a także Czesława Kozioła z Ministerstwa Kultury i Sztuki. Instytut rozpoczął działalność 1 kwietnia 1955 r.
Przez wiele lat w Statucie Biblioteki Narodowej wymieniano jedynie zadania całej Biblioteki, nie precyzując obowiązków poszczególnych komórek organizacyjnych.