Emerytowany papież (łac. summus pontifex emeritus, lub Pontifex Romanus emeritus) – tytuł w Kościele katolickim istniejący od 2013 roku i przysługujący papieżowi, który ogłosił renuntiatio, czyli zrzeczenie się urzędu.
Po rezygnacji papieża w Watykanie nastaje sede vacante, tj. stolica biskupia (a w tym przypadku również urząd papieski) jest nieobsadzona. Pierścień Rybaka, który nosił jako urzędujący papież, zostaje zniszczony, apartamenty papieskie zostają zapieczętowane, halabardziści Gwardii Szwajcarskiej kończą wartę przy papieżu, dzwony bazyliki św. Piotra na Watykanie biją, władzę w Stolicy Apostolskiej przejmuje kardynał kamerling.
Emerytowany papież posługuje się imieniem, które wybrał na początku swojego papieskiego pontyfikatu. Nosi on prostą białą sutannę bez pelerynki (wł. pellegrina) i pasa, pektorał biskupi, piuskę oraz nieczerwone buty (czerwone obuwie jest zarezerwowane dla urzędującego papieża)„Emerytowany Papież Rzymski”. Strój liturgiczny emerytowanego papieża, podobnie jak strój każdego emerytowanego metropolity, pozbawiony jest insygniów aktywnego urzędowania, to znaczy paliusza. Emerytowany papież jest cały czas biskupem, ale nie jest głową Kościoła katolickiego (nie ma uprawnień przysługujących urzędującemu papieżowi) ani biskupem diecezjalnym.