Eparchia dońska i nowoczerkaska – eparchia Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego istniejąca w latach 1829–1943, następnie przekształcona w eparchię rostowską i nowoczerkaską. Historia Eparchia powstała 5 kwietnia 1829 jako eparchia nowoczerkaska i gieorgijewska przez wydzielenie z eparchii woroneskiej. Obejmowała terytoria Obwodu Wojska Dońskiego, obszar Kozaków czarnomorskich i .
W dniu 11 stycznia 1830 eparchia podniesiona została do rangi arcybiskupstwa.
Ukazem z 17 lipca 1842 z diecezji nowoczerkaskiej wydzielono eparchię kaukaską i czarnomorską obejmującą na obszar Kozaków czarnomorskich oraz północny Kaukaz. Samą zaś eparchię przemianowano na dońską i nowoczerkaską. Siedziba biskupa znajdowała się w Nowoczerkasku.
W 1901 w diecezji znajdowało się 586 cerkwi, 4 monastery 4 (dwóch męskie i dwa żeńskie), szkoły, Kościół, 923 szkoły cerkiewne, do których uczęszczało 41 712 uczniów (w tym prawie 15 tys. dziewcząt) oraz 485 parafialnych zakładów opiekuńczych.