thumb|Malowidło na ścianie synagogi w Dura Europos przedstawiające Mojżesza (III wiek n.e.)|269x269px
Historia Żydów w Cesarstwie Rzymskim. Żydzi, pochodzący pierwotnie z Lewantu oraz Rzymianie, wywodzący się z Lacjum – to grupy etniczne, które wyodrębniły się w czasach antycznych. Ich kultury zaczęły oddziaływać na siebie na krótko przed początkiem chrześcijaństwa. Wielu żydowskich mieszkańców diaspory emigrowało do Rzymu z Aleksandrii, gdzie stanowili znaczną część ludności. Rzymski generał Pompejusz, w trakcie swojej kampanii wschodniej, utworzył prowincję rzymską pod nazwą Syria, zaś w 63 p.n.e. podbił Jerozolimę. Z kolei Juliusz Cezar podbił w roku 47 p.n.e. Aleksandrię, a w 45 p.n.e. obalił Pompejusza. Około 40 p.n.e. Herod Wielki otrzymał z nadania Senatu rzymskiego tytuł króla Żydów, zaś w roku 30 p.n.e. w Egipcie Rzym ustanowił własną prowincję. Z kolei Judea, Samaria i Idumea zostały przekształcone w rzymską prowincję Judeę w 6 roku n.e. Tarcia żydowsko-rzymskie doprowadziły do szeregu wojen, których skutkiem było zniszczenie Jerozolimy i Świątyni Jerozolimskiej i ustanowienie podatku dla Żydów (tzw. Fiscus Judaicus) w roku 70 n.e. oraz próba cesarza Hadriana założenia na ruinach tego miasta rzymskiej kolonii pod nazwą Aelia Capitolina około roku 130 n.e.