Sławomir Jan Gawlas (ur. 15 listopada 1949 w Łodzi) – polski historyk, mediewista, badacz dziejów Rzeszy Niemieckiej, kolonizacji na prawie niemieckim oraz rozwoju świadomości narodowej. Profesor Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, od 2008 kierownik Zakładu Nauk Pomocniczych Historii i Metodologii Historii.
Życiorys W 1951 zamieszkał w Warszawie. Ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1967) i studia wyższe w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (1972, praca magisterska poświęcona osadnictwu na ziemi czerskiej w średniowieczu). W 1976, po studiach doktoranckich (1973–1976), rozpoczął pracę w Instytucie Historycznym UW, w którym w 1979 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy Polska świadomość narodowa w XIV–XV w. Problemy teoretyczne i metodyczne, a 30 września 1996 habilitował się na podstawie pracy O kształt zjednoczonego Królestwa. Niemieckie władztwo terytorialne a geneza społeczno-ustrojowej odrębności Polski.