thumb|Józef Zajączkowski, Pogrzeb ofiar z roku 1848, 1848 Józef Zajączkowski (ur. 24 lipca 1817 w Krakowie, zm. 3 października 1905 tamże) – polski malarz, fotograf, właściciel zakładów fotograficznych w Zgierzu, Łodzi i Krakowie, naczelnik miejski Łodzi w czasie powstania styczniowego.
W literaturze bywa błędnie utożsamiany z Józefem Zajączkowskim (1841–1906), fotografem działającym w Rzeszowie, Krośnie i Jaśle, oraz z jego synem, Józefem Zajączkowskim (1871–?), prowadzącym w Krośnie zakład fotograficzny „Wisła”, a także z Janem Zajączkowskim (1815–1905), żołnierzem 4. pułku strzelców konnych w powstaniu listopadowym.
Życiorys Był synem Stanisława i Marcjanny z Lichockich. Jego ojciec był nauczycielem w szkole parafialnej przy kościele św. Mikołaja na Wesołej w Krakowie. Młody Józef Zajączkowski być może pobierał naukę rysunku u malarza Antoniego Gizińskiego, ale na temat jego edukacji artystycznej nie wiadomo nic więcej. W 1848 roku namalował obraz Pogrzeb ofiar roku 1848, zachowany w Muzeum Narodowym w Krakowie.