Jana od Krzyża.
Jan od Krzyża Jan od Krzyża (1542 – 1591) – podobnie jak Teresa z Ávili, choć wcześniej w 1926 r., również i on został ogłoszony doktorem Kościoła. Był razem z nią reformatorem zakonu karmelitańskiego. Pozostawił liczne dzieła należące do światowej klasyki literatury mistycznej, są to m.in.: Droga na Górę Karmel, Pieśń duchowa i Noc ciemna, Żywy płomień miłości.
Doktryna ascetyczna świętego opiera się na zagadnieniu zjednoczenia z Bogiem. Św. Jan pisząc o mistycznym zjednoczeniu wyróżnia dwa stopnie: pierwszy, zwany w języku mistycznym: zaślubinami duchowymi oraz drugi, małżeństwo duchowe. Poglądy mistyczne św. Jana są kontynuacją nurtu apofatycznej Pseudo-Dionizego Areopagity. Według niego środkiem najbliższym i najbardziej odpowiednim zjednoczenia człowieka z Bogiem jest wiara. W dziele Żywy płomień miłości podkreślał, że nie ma innego środka do prawdziwego zjednoczenia z Bogiem oprócz wiary. Jest ona źródłem, z którego wierzący czerpie wszystkie dobra duchowe. Wiara jako cnota ukazuje rzeczywistość prawdziwą, jaką jest bez zniekształceń. Przynosi pokrzepienie duchowe, jest jasna i wolna od błędów. W swoich formułach (np. Credo) i działaniu może być porównana do srebra, natomiast rzeczywistość duchowa z którą łączy człowieka, czyli sama prawda jest jak złoto.