18–19..
Defamiliaryzacja tematu – chwyt udziwnienia, polega na wyobcowaniu czytelnika „względem pewnych aspektów świata”, w celu ukazania mu go na nowo, w oryginalny sposób. Środki służące nadaniu pierwszoplanowości w tekście: powtórzenia, oryginalne nazewnictwo, nowatorskie opisy, szyk zdaniowy, gra słowna, rym, metafora itd.
Dewiacyjność- odchylenia od ogólnie przyjętego języka, kierują one uwagę czytelnika na inne aspekty, co w efekcie powoduje ich uwypuklenie. Dominanta – formalna cecha tekstu; element odgrywający główną rolę, przykuwający uwagę czytelnika. Np. schemat rymowy sonetu, aliteracja, absurdalność sytuacji (np. Paragraf 22 Josepha Hellera) czy moment ciszy w dramatach Harolda Pintera.
Lektura tekstu Czytelnik w procesie lektury wciąż koncentruje się na nowo, aby móc śledzić relacje figura-tło. Zagadnieniem tym zajmuje się psychologia poznawcza. Sformułowano pięć pytań dotyczących badania uwagi skierowanej na pole widzeniaStockwell, op.cit., s. 26.: Jak reprezentowana jest przestrzeń? Co jest obiektem? Co decyduje o kształcie światła punktowego? Jak przebiega selekcja w centrum uwagi? Jak przebiega selekcja między obiektami?
Pojmowanie literatury