Anionorodnik ponadtlenkowy, – jedna z reaktywnych form tlenu (RFT). Powstaje w wyniku redukcji jednoelektronowej tlenu cząsteczkowego, jako uboczny produkt utleniania tkankowego w mitochondriach (reakcje enzymatyczne zachodzące w łańcuchu oddechowym katalizowane przez różne oksydoreduktazy) lub szeregu innych reakcji redoks.
Wiele związków występujących w formie zredukowanej () reagując z tlenem ulega jednoelektronowemu utlenieniu. Efektem takiego działania jest powstanie anionorodnika ponadtlenkowego i wolnego rodnika reagującego związku:
Reakcje tego typu w komórkach najczęściej prowadzą do powstania anionorodnika ponadtlenkowego i w efekcie odpowiadają za rozwój wielu innych zdarzeń o charakterze wolnorodnikowym. Zredukowane związki głównie biorące udział w tego typu reakcjach zestawiono w tabeli poniżej.
Związki w formie zredukowanej Ryboflawina Nukleotydy flawinowe (FMNH2, FADH2) Katecholaminy (adrenalina, dopamina, DOPA) Cysteina Glutation Glukoza Sapropteryna