Jednak najważniejszym czynnikiem, odróżniającym zarazem ten kryzys od wielu wcześniejszych cyklicznych załamań koniunktury, było nadmierne zadłużenie zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, które doprowadziło do gwałtownego spadku zaufania na rynkach finansowych, zmusiło wiele państw do przyjęcia drastycznych programów oszczędnościowych, co utrudniało przezwyciężenie kryzysu.
Przyczyny kryzysu w strefie euro thumb|upright=1.7|Zmiana kosztów pracy zmieniła konkurencyjność gospodarek państw strefy euro, zmiana ta nie mogła być zrównoważona zmianą kursów walut Euro jako unia walutowa oznacza pozbawienie się przez państwa członkowskie wpływu na gospodarkę poprzez zmiany kursu walutowego i stóp procentowych, co zwiększa niestabilność i podatność na kryzys. Według Josepha Stiglitza strefa euro nie posiadała, w 2016 r., nowych mechanizmów gwarantujących, że każde państwo będzie rozwijało się w odpowiednim tempie.
Bezpośredni mechanizm kryzysu zadłużeniaUE reaguje na kryzys zadłużenia w strefie euro. Komisja Europejska, 27/10/2011. i jego przenoszenia się do kolejnych państw jest stosunkowo prosty.