Poczobut Odlanicki, Ostatnia twierdza imperium, Historia powstania pierścieni obronnych warownego miasta Grodna, na: http://kresy24.pl/14640/przewodnik-wedrowki-po-grodzienszczyznie-szlak5/, podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. (bitwa nad Niemnem), podczas walk w obronie Grodna przed Sowietami w 1939 r., podczas ataku Niemiec na Sowietów w 1941 r. (linia Mołotowa), w trakcie zbrojnego polskiego oporu w Puszczy Augustowskiej po zajęciu przez Sowietów ponownie tych ziem w 1944 r. (obława augustowska).
Sytuacja Polaków mały|lewo|Cmentarz polski w Sopoćkiniach z kaplicami i nagrobkami, sięgającymi XIX w. Po II wojnie światowej miejscowa ludność przez długi czas miała nadzieję, że przynależność do ZSRR jest tylko czasowa i pomimo surowych kar, w tym długoletniego więzienia i zsyłek, stawiała bierny opór jakiekolwiek sowietyzacji (młodzi uchylali się od służby wojskowej w armii sowieckiej, nie przystępowano do kołchozów do lat pięćdziesiątych, ukrywano lub niszczono dokumenty potwierdzające własność nieruchomości tak by uniemożliwić nakładanie rabunkowych i rujnujących prywatnych właścicieli podatków, nie przystępowano do jakichkolwiek sowieckich organizacji). Przekonanie o tymczasowości wzmacniał fakt, że zgodnie z umowami międzynarodowymi granica miała przebiegać wzdłuż tzw. Linii Curzona, czyli wzdłuż Niemna.