Aleksy Deruga (ur. 29 września 1908 w Łowiczu, zm. 9 lutego 1981Aleksy Deruga (j. litewski)) – polski historyk dziejów nowożytnych i dyplomacji, badacz dziejów Cerkwi Prawosławnej w Rzeczypospolitej.
Życiorys W latach 1915–1918 przebywał w Rosji. W okresie 1930–1934 studiował historię na USB, uczeń Stanisława Kościałkowskiego. Od 1934 zatrudniony w Instytucie Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej w Wilnie. Doktorat w 1939 pod kierunkiem Stanisława Kościałkowskiego. Od 1939 zatrudniony w Bibliotece Uniwersyteckiej w Wilnie. Od 1940 roku do sierpnia 1941 nauczyciel, następnie kierownik gimnazjum, słuchacz Niedzielnego Uniwersytetu Marksizmu-Leninizmu oraz seminarium marksistowskiego prowadzonego przez Stefana Jędrychowskiego. W czasie okupacji niemieckiej pracował jako urzędnik. Po zajęciu Wilna przez Armię Czerwoną współzałożyciel Związku Patriotów Polskich w Wilnie. Od października 1945 w Polsce. Do 1946 roku był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Informacji i Propagandy w Bydgoszczy. Od 1946 dyrektor PAP, jednocześnie wykładowca Akademii Nauk Politycznych. Od lutego 1946 członek PPR/PZPR. Od 1951 wykładał w Szkole Głównej Służby ZagranicznejMichał Kozłowski, Nauczyciel i wychowawca. O uczniach Stanisława Kościałkowskiego [w:] Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony, red. Małgorzata Dąbrowska, Warszawa–Łódź IPN 2016, s.