Graniczne placówki kontrolne (GPK) – pododdziały Wojsk Ochrony Pogranicza/Straży Granicznej (w SG graniczne jednostki organizacyjne) wykonujące kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych oraz kontrolę bezpieczeństwa w komunikacji lotniczej na terenie portów lotniczych (GPK SG).

Zadaniem GPK było kontrolowanie dokumentów upoważniających do przekraczania granicy, również kontrola celna obrotu towarowego z zagranicą. Ze względu na rodzaj przejścia granicznego rozróżnia się GPK drogowe, kolejowe, lotnicze, morskie i rzeczne. Występowały w strukturach Straży Granicznej do roku 2005 Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 o zmianie Ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw ujednolicała struktury formacji. W miejsce dotychczasowych strażnic i GPK-ów (istniały do dnia 23 sierpnia 2005) wprowadzono z dniem 24 sierpnia 2005 placówki Straży Granicznej..