Ich obawy potwierdził bunt z 1799 w stanie Bahia zrzeszające głównie artystów, wyzwoleńców i niewolnych stawiających sobie za cel (obok niepodległości) realizację oświeceniowych ideałów Rewolucji Francuskiej (ze zniesieniem niewolnictwa włącznie).
Zjednoczone królestwo i droga do niepodległości
Zmiana sytuacji nastąpiła dopiero za sprawą wojen napoleońskich toczonych w Europie na początku XIX wieku. Groźba nieuchronnej inwazji zmusiła portugalskiego regenta i późniejszego króla Jana VI do opuszczenia Europy. Ucieczka do Brazylii (1807) sprawiła, że po raz pierwszy i ostatni w historii Zachodu władca rządził imperium z terytoriów zamorskich. To swoiste odwrócenie ról we współczesnej historiografii zwane „metropolizacją kolonii”, uznawane jest za milowy krok na brazylijskiej drodze do samostanowienia.
Za sprawą regenta i portugalskiego dworu Brazylia stała się świetnie prosperującym centrum rozległego imperium. Podczas gdy otaczające ją hiszpańskie kolonie toczyły krwawe walki o niepodległość, w Rio de Janeiro budowano teatry, muzea i uniwersytety (których do tej pory tak bardzo brakowało).