Osobowość Zois jest najwybitniejszym słoweńskim działaczem oświeceniowym. Był pod wpływem europejskiego oświecenia, przede wszystkich angielskiego i francuskiego. Poznał nowe nauki empiryczne XVII i XVIII wieku, w swojej bibliotece miał dzieła głównych przedstawicieli oświecenia europejskiego, przede wszystkim Woltera, Paul d'Holbacha, Helveita i ich przeciwników. Nie był materialistą, ale deistą w znaczeniu wolterowskim. Jak wszyscy oświeceniowcy był za absolutyzmem oświeconym. Rewolucji francuskiej nie przyjął z wielkim optymizmem, bo nie zgadzała się z jego społecznym położeniem i kulturowymi zasadami. Na życie patrzył rzeczowo; z pomocą nauki i doświadczenia trzeba kształcić lud, zlikwidować przesądy, szerzyć poczucie o korzyściach z nowych nauk, uczyć i wychowywać, żeby człowiek został rozumny i szczęśliwy. W literaturze widział rozum i uczucia, na podstawie rozumowego bilansu zawartości i formy. Szanował klasyczne prawa o gatunkach, w poezji cenił jasność i wyrazistość, krytykował barokowość w stylu, żądał jasnego i rozumnego języka, przede wszystkim korzystnej zawartości i przyjemnej formy w poczuciu zasad Horacego »tiule et dulce«. Jako typowy oświeceniowiec cenił łatwą poezję rokoka i anakreontyku. Z tego powodu zaciekawiły go piosenki do tańca z terenu Krainy.