thumb|Portret Kaspra Drużbickiego w poznańskiej farze z łacińską dewizą: Kocham Jezusa miłością Maryi; kocham Maryję miłością Jezusa
Niewolnictwo maryjne (, w dosłownym znaczeniu: niewolnik Maryi) – katolicka forma pobożności i duchowości, polegająca na dobrowolnym i całkowitym oddaniu się w niewolę miłości Najświętszej Maryi Pannie, a przez Nią – Jezusowi Chrystusowi.
Charakterystyka i polskie korzenie Zasady tej formy pobożności, nawiązujące do dawniejszych tradycji, zostały sformułowane na ziemiach polskich z inspiracji jezuity Kaspra Drużbickiego w dziełach wydanych w 1632 roku w Lublinie:
Franciscus Phoenicius (Franciszek Stanisław Fenicki), , Lublin 1632 Jan Chomentowski (Chomętowski), Pętko Panny Maryjej albo sposób oddawania się Błogosławionej Pannie Marii za sługę i niewolnika, Lublin 1632
Mancipium w starożytnym Rzymie oznaczało stosunek zależności jednej osoby od drugiej, zaistniały na skutek tzw. mancypacji (odwrotną instytucją była emancypacja), a także samą osobę uzależnioną w ten sposób.
Nabożeństwo to polegało na akcie oddania się w niewolę Matce Bożej, poddaniu się jej woli. Każdy niewolnik Maryi miał także obowiązek odmawiać rano i wieczorem litanię, a w soboty odprawiać nabożeństwo.