gdzie oznacza dodatkowe tzw. kryterium określające, dobierane zależnie od indywidualnych właściwości ciał. Często za takie kryterium uznaje się współczynnik ściśliwości w punkcie krytycznym.

Równania Clapeyrona i van der Waalsa thumb|240px|Wykres fazowy w układzie p-V-T W roku 1873 J.D. van der Waals opracował równanie stanu płynów rzeczywistych, będące istotną modyfikacją równania stanu gazu doskonałego B. Clapeyrona (1834). Dla jednego mola substancji (n=1) oba równania mają postać: „gaz doskonały”:

„gaz van der Waalsa”:

(różny od jedności współczynnik ściśliwości)

W obu powyższych równaniach stanu występują symbole: – ciśnienie, – objętość molowa, – temperatura bezwzględna [K], – uniwersalna stała gazowa.

Modyfikacje wprowadzone przez van der Waalsa polegały na uwzględnieniu dwóch zasadniczych cech gazu rzeczywistego. W przeciwieństwie do „gazu doskonałego”, cząsteczki „gazu van der Wallsa”: wykazują wzajemnie oddziaływania, co znajduje wyraz w wartości mają określone wymiary (zob.