Podróż do Ciemnogrodu – powieść-traktat napisana przez Stanisława Kostkę Potockiego, wydana w 1820 pod pseudonimem „Autor Świstka krytycznego”, ukazująca społeczeństwo jako fanatyczne pod względem religijnym i ciemne, szczególnie krytyczna wobec kleru katolickiegoHalina Winnicka, Wizerunki oświeconych. Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych Warszawa 1972, s. 113..
Treść Dzieło składa się z czterech części (tomów), w których autor jako racjonalista krytykuje negatywne cechy Polaków. Przede wszystkim jest to jednak satyra na kler katolicki. W negatywnym świetle przedstawieni są również ortodoksyjni żydzi. Tytułowy Ciemnogród przedstawiony jest jako państwo zacofane, zabobonne i pełne strachu przed rozwojem.
Przyjęcie . Aby zaszkodzić Stanisławowi Kostce Potockiemu, egzemplarz jego książki podarowano carowi w czasie jego pobytu w Warszawie w 1820 rokuWładysław Rostocki, Jan Skarbek, Jan Ziółek: Duchowieństwo a powstanie listopadowe (Postawa patriotyczna i życie religijne). Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego KUL Lublin 1980, s. 18.. Wyjątkowo ostro zaatakował autora ksiądz Karol Surowiecki.