Już w pięćdziesięcioleciu poprzedzającym reformę z lat 1869–1870, w ramach autonomicznych władz Królestwa, obowiązywało postanowienie namiestnika, którego artykuł 7 wprowadzał zasadę, że w przypadku braku funduszy miejskich na utrzymanie burmistrza miasta, miejscowości te mogły zachować prawa miejskie pod warunkiem, że właściciele miasta lub sami mieszkańcy zapewnili odpowiednie środki finansowe na ten cel. Wnioski oddolne o zamianę małych miast na wsie lub osady miejskie napływały z coraz większym natężeniem. Komitet Urządzający, powołany do opracowania reformy, działał indywidualnie i według ściśle przyjętych kryteriów, takich jak liczba mieszkańców (mniej niż 3000) oraz wartość ubezpieczeniowa budynków (niższa niż 100 000 rubli). Kryteria te były jednak ciągle dyskutowane, uzupełniane i dopasowywane do realiów — na przykład, stosując rygorystycznie kryterium ludnościowe, należałoby zdegradować również takie miasta jak Chełm, Ostrołęka, Mariampol, Nowy Dwór, Skierniewice, Sandomierz czy Krasnystaw.