Mikołaj krytykuje nie tylko kosmologię i politeizm Proklosa, ale też jego specyficzną terminologię, tam gdzie uznaje ją za sprzeczną z chrześcijaństwem. Dyskutuje z triadą przebywania (μονή) – trwania zasady w sobie, wychodzenia (πρόοδος) i powrotu (επιστροφή) wskazując, że można ją rozumieć jedynie w ten sposób, że wszystkie rzeczy przedistnieją w Bogu, wychodzą od niego w akcie stworzenia i na koniec do niego wracają. Akceptując potrójny sposób bytowania, Mikołaj odrzuca wielość stwórców i udzielanie mocy stwórczej komukolwiek poza Bogiem. Tylko Bóg jest źródłem bytu i istnienia, superinteligencją (hypernoun). Wszystkie byty od Niego biorą swe istnienie. Doskonałość Boga nie zależy jednak od ich udziału w Jego bycie. Bóg swoim wolnym aktem stwarza wszystkie inne inteligencje, które Mikołaj rozumie jako pośredników pomiędzy Nim a stworzeniem. Inteligencje nie wiedzą wszystkiego i niczego nie stwarzają. Te przymioty przysługują jedynie Intelektowi (Nous). Mikołaj identyfikuje Proklosowy Pierwszy Intelekt z Bogiem, w którym wszystkie inteligencje mają udział, i któremu są poddane.