Jakow Władimirowicz Smuszkiewicz, ros. Яков Владимирович Смушкевич (ur. w Rakiszkach, zm. 28 października 1941 k. Kujbyszewa) – radziecki dowódca wojskowy, generał porucznik lotnictwa, Generalny Inspektor Sił Powietrznych, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1937 i 1939).
Życiorys Urodzony w żydowskiej rodzinie na Litwie, w 1918 wstąpił do Armii Czerwonej i do 1920 brał udział w wojnie domowej w Rosji na froncie zachodnim m.in. jako komisarz pułku strzelców. Od 1922 pracował jako oficer polityczny w Mińsku. Później przeszedł do wojsk lotniczych i został pilotem. W 1931 skończył wyższą szkołę lotnictwa wojskowego i został komisarzem brygady lotniczej stacjonującej w Witebsku, który pod jego dowództwem stał się wzorowym związkiem taktycznym lotnictwa Armii Czerwonej. XI 1936 – VI 1937 brał udział w wojnie domowej w Hiszpanii jako starszy doradca wojskowy strony republikańskiej ds. lotnictwa. Dowodził obroną powietrzną Madrytu. Za bohaterstwo wykazane podczas wojny domowej w Hiszpanii został 21 czerwca 1937 uhonorowany Złotą Gwiazdą i tytułem Bohatera Związku Radzieckiego. Po powrocie z Hiszpanii skończył podyplomowy kurs przy Akademii Wojskowej im. Frunzego w Moskwie i został zastępcą dowódcy Sił Powietrznych ZSRR Aleksandra Łoktionowa.