Innym motywem oświeceniowym było pragnienie powrotu do natury i idealizowanie przedcywilizacyjnego stanu natury (idea szlachetnego dzikusa). Motyw ten rozwijany był szczególnie przez Jean-Jacques’a Rousseau, sceptycznego wobec postępu jaki ma nieść cywilizacja. Rousseau wskazywał na ograniczenia rozumu i siłę uczuć, stając się źródłem prekursorem sentymentalizmu i romantyzmu.
XIX wiek Pozytywizm, rozbudowany system filozoficzny stworzony przez Auguste'a Comte'a miał duże znaczenie dla XIX wiecznej filozofii i nauki. System Comte'a integrował wszystkie nauki, opierając je na podstawach empirycznych. Wzorem metodologicznym dla nauk były nauki przyrodnicze. Rozwój nauk i techniki miał być podstawą postępu ludzkości. Comte zainicjował również „religię ludzkości”, stworzył termin socjologia, i miał istotny wpływ na poglądy filozofów medycynyJ. Zamojski, Dlaczego wciąż warto badać polską myśl filozoficzno-lekarską, (w:) Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010, s.