Rainha Dona Amélia, później República – portugalski krążownik pancernopokładowy, pierwszy stalowy okręt wybudowany w Portugalii. Zwodowany 10 kwietnia 1899 roku, służył w Marinha Portuguesa, pełniąc funkcje reprezentacyjne i bojowe. Ponieważ jednostka była przystosowana do przewożenia jednostki desantowej, rekomendowana była do służby kolonialnej. Po obaleniu monarchii okręt pływał pod nazwą „República”. Utracony został po wejściu na mieliznę 3 sierpnia 1915 roku.
Historia powstania Tło Program rozbudowy portugalskiej floty został zainicjowany dekretem króla Karola I z 20 marca 1890 roku. Planowano budowę 4 pancerników obrony wybrzeża i 10 krążowników, z których część miała służyć w portugalskich koloniach. Na przeszkodzie ambitnym zamierzeniom stanęło ogłoszone w 1892 roku bankructwo. W tej sytuacji rozpoczęto społeczną zbiórkę pieniężną, która po ośmiu latach zakończyła się zamówieniem we włoskiej stoczni krążownika „Adamastor”. Do wcześniejszego projektu powrócił minister marynarki Jacinto Cândido da Silva. Z powodu braku środków postanowiono ograniczyć go do budowy krążowników, z których jednostki określone jako kolonialne miały mieć zbliżoną charakterystykę do „Adamastora”. Rozpisany konkurs doprowadził do budowy we Francji dwóch krążowników pancernopokładowych typu São Gabriel.