Cerkiew św. Mikołaja – prawosławna cerkiew w Moskwie, na Zamoskworieczju, pełniąca funkcje świątyni domowej przy Galerii Tretiakowskiej, równocześnie należąca do dekanatu moskworieckiego eparchii moskiewskiej miejskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Tradycyjnie nazywana cerkwią św. Mikołaja w Tołmaczach od dawnej nazwy dzielnicy, w której się znajduje. Miejsce przechowywania Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej.

Historia Pierwsza informacja o istnieniu prawosławnej cerkwi w miejscu zajmowanym obecnie (początek XXI w.) przez świątynię pochodzi z 1625. Jest to wpis do księgi parafii Patriarszego Prikazu informujący o drewnianej cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy z bocznym ołtarzem św. Jana Chrzciciela. Cerkiew murowaną na tym miejscu zbudował w 1697 Longin Dobrynin. Główny ołtarz w nowej świątyni został wyświęcony na cześć Zesłania Ducha Świętego, zaś ołtarz św. Mikołaja znalazł się w obszernym przedsionku i pełnił funkcję ołtarza bocznego. W związku z tym, w latach 1697–1770 jako wezwanie świątyni wymieniano Zesłanie Ducha Świętego, następnie powrócono do starszego wezwania św. Mikołaja.