Maria Wawrykowa (ur. 4 grudnia 1925, zm. 4 września 2006) – polska historyczka.
Życiorys Studia na Uniwersytecie Lwowskim i na Uniwersytecie Warszawskim. W czasie II wojny światowej więziona w więzieniach w Tarnopolu, we Lwowie i w obozach koncentracyjnych Auschwitz i Ravensbrück (1943–1945). Magisterium w Instytucie Historycznym UW w 1951, doktorat tamże w 1960 pod kierunkiem Rafała Gerbera, habilitacja w 1968, profesor nadzwyczajny w 1975, profesor zwyczajny w 1982. Zatrudniona w Instytucie Historycznym UW, kolejno jako starszy asystent (1957), adiunkt (1961), docent (1969), profesor nadzwyczajny UW (1975), profesor zwyczajny (1982). Wicedyrektor Instytutu Historycznego UW (1980–1981). Emerytura w 1987. Pracowniczka Centralnego Komitetu SD (1945–1948) i Zarządu Głównego Ligi Kobiet (1948–1953). Pracowniczka Zakładu Badań Historycznych Instytutu Polsko-Radzieckiego (1951–1956).
Członek Polsko-Zachodnioniemieckiej Komisji UNESCO do spraw podręczników szkolnych w zakresie historii i geografii (od 1972, od 1984 członkini Prezydium).
Autorka ponad 100 prac z zakresu historii nowożytnej Polski, Rosji i Niemiec.
Uczniowie Do jej uczniów zaliczają się: Tadeusz Cegielski, Włodzimierz Muś, Grażyna Szelągowska, Krystyna Szelągowska, Aleksander Woroniecki-Mirski.