Systemy i rodzaje notacji thumb|Przykład współczesnej notacji pięcioliniowej: klucz, oznaczenia metrum, nuty o różnych wartościach, znaki chromatyczne i kreski taktowe Systemy notacyjne można porządkować według rodzaju używanych znaków i sposobu przedstawiania informacji, lecz wiele z nich łączy kilka rozwiązań i nie poddaje się jednemu ścisłemu podziałowi. Znaki mogą mieć postać liter, sylab, wyrazów i liczb albo elementów graficznych, takich jak punkty, linie, figury, krzywe i siatki. Systemy te często przejmują i przystosowują elementy pisma językowego, zapisu liczbowego lub innych sposobów komunikacji wizualnej. Mogą przedstawiać właściwości dźwięku albo wskazywać czynności wykonawcze, np. wybór palca, struny, progu lub klawisza.
W zapisie na pięciolinii położenie znaku w pionie przedstawia wysokość dźwięku, a następstwo znaków w poziomie – przebieg muzyki w czasie. Klucz przypisuje określonej linii wysokość dźwięku, względem której odczytuje się położenie pozostałych nut. Kształt główki nuty oraz laseczki, chorągiewki i wiązania współtworzą zapis wartości rytmicznych. System obejmuje także pauzy, kreski taktowe, oznaczenia metrum, znaki chromatyczne oraz oznaczenia tempa, dynamiki, artykulacji i frazowania.