Kanonicy regularni Świętego Krzyża z Mortary (wł. Canonici Regolari di Santa Croce di Mortara) - dawna kongregacja kanoników regularnych św. Augustyna, istniejąca we Włoszech od końca XI wieku do połowy XV wieku. Jej głównym ośrodkiem była początkowo prepozytura św. Krzyża w miejscowości Mortara, a później (od ok. 1221) prepozytura S. Pietro in Ciel d'Oro w Pawii. W połowie XV wieku została połączona z Kongregacją Kanoników Regularnych Laterańskich.
Historia
Początki wspólnoty kanoników w miejscowości Mortara koło Pawii sięgają roku 1080, gdy bogaty kleryk Adam z Mortary ufundował tu klasztor pod wezwaniem św. Krzyża. Celem tej fundacji była opieka nad pielgrzymami podążającymi z Italii do Santiago de Compostela. Początkowo w klasztorze zamieszkiwali mnisi cysterscy, ale już ok. 1083 zastąpili ich kanonicy regularni. Ich pierwszym prepozytem został Gandolfo da Garlasco, który uzyskał dla nowej wspólnoty przywileje protekcyjne od papieży Grzegorza VII i Urbana II. Ten drugi papież w 1096 odwiedził Mortarę i konsekrował ołtarz główny w kościele św. Krzyża.