W drugiej połowie XIX wieku i na początku XX germanizacja Chełmży i okolic nasiliła się jeszcze bardziej, co spowodowało zdecydowany opór miejscowych Polaków. thumb|Ulica Chełmińska w 1905 r. Od 22 października 1906 r. do 5 kwietnia 1907 r. w miejscowej szkole elementarnej dla dziewcząt odbył się strajk polskich dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: Jarzemska, Krüger, Krasińskie, Stefańska, Świechowicz, Suchomska, Czerwińska, Kosińska, Depczyńska, K. Wróblewska. W tym samym czasie, tj. od 22 października, ale nieco krócej, bo do 13 marca następnego roku, miał miejsce strajk w szkole męskiej, w którym wzięli udział następujący uczniowie: J. Cyrankowski, F. Krzyżaniak, A. Makowski, J. Mapka, J. Strybicki, J. Włodarski. Oba strajki były elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 (!) szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czeleL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s.