Rewizja senatora Manaseina – rewizja przeprowadzona w guberni kurlandzkiej i inflanckiej przez Nikołaja Awksientiewicza Manaseina w latach 1882–1883Jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie daty podane są według obowiązującego w Imperium Rosyjskim kalendarza juliańskiego.. Miała na celu zbadanie konfliktów pomiędzy ziemiaństwem niemieckim a chłopami narodowości łotewskiej i estońskiej. W jej wyniku znacznie osłabiono pozycję Niemców i rozpoczęto proces rusyfikacji w guberniach bałtyckich.
thumb|Senator Nikołaj Awksientiewicz Manasein
Rewizja Przyczyny W skład imperium Rosyjskiego wchodziły trzy gubernie bałtyckie: kurlandzka, inflancka i estońska. Większość ludności stanowili w nich Łotysze i Estończycy (głównie chłopi), jednak warstwę rządzącą – ziemiaństwo – stanowili Niemcy bałtyccy. Z tego powodów dochodziło do licznych konfliktów na tle zarówno klasowym, jak i narodowościowym. Niemcom sprzyjał car Aleksander II Romanow, który został zamordowany 1 marca 1881 roku. Germanofilstwa ojca nie podzielał natomiast jego syn i następca Aleksander III Romanow – wpływ na jego poglądy mogła mieć książka Okrainy Rossii Jurija Samarina.