Aleksandr Iwanowicz Uspienski (ros. Александр Иванович Успенский, ur. w lutym 1902 we wsi Wierchnij Suchodoł w guberni tulskiej, zm. 28 stycznia 1940) – funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, komisarz bezpieczeństwa państwowego III rangi, ludowy komisarz spraw wewnętrznych Ukraińskiej SRR (1938). Był zarówno sprawcą, jak i ofiarą wielkiego terroru.
Życiorys Rosjanin, do 1917 skończył dwie klasy seminarium duchownego w Tule, od lutego 1918 do maja 1918 sekretarz gminnego komitetu biedoty, od maja 1919 do sierpnia 1920 szef rejonowej milicji. Od sierpnia 1920 funkcjonariusz Czeki, od września 1920 członek RKP(b), 1922–1923 powiatowy pełnomocnik gubernialnego oddziału GPU w Tule, od września 1923 do 10 marca 1927 szef Wydziału Ekonomicznego Tulskiego Gubernialnego Oddziału GPU, od marca 1927 do 26 sierpnia 1931 szef Wydziału Ekonomicznego Pełnomocnego Przedstawicielstwa OGPU przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR na Uralu, od 27 września 1931 do 14 maja 1933 szef Wydziału Ekonomicznego Pełnomocnego Przedstawicielstwa OGPu przy Radzie Komisarzy Ludowych w obwodzie moskiewskim. Równocześnie od 27 listopada 1932 pomocnik, od 14 maja 1933 do 31 lipca 1934 zastępca pełnomocnego przedstawiciela OGPU przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR w obwodzie moskiewskim.