W ukończonych 13 maja Rozprawach Akademickich znalazła się wyraźna aluzja do Hortensjusza, w związku z tym większość badaczy uważa, że dialog został napisany pomiędzy zakończeniem pracy nad Pocieszeniem a rozpoczęciem Rozpraw Akademickich, najprawdopodobniej w marcu 45 roku.
Źródła Praca miała być zachętą (adhortatio) do studiów filozoficznych. Naśladowała w formie protreptyki pisane przez filozofów greckich. Cyceron oparł się przede wszystkim na protreptyku Arystotelesa. Ponieważ w dialogu pojawiają się również elementy charakterystyczne dla filozofii stoickiej, część uczonych uważa, że obok Arystotelesa korzystał Cyceron również z protreptyku Posejdoniosa. Zdaniem autora Hortensjusza, jeśli zachęta do studiów filozoficznych konieczna była Grekom, to tym bardziej potrzebowali jej praktyczni, stroniący od teoretyzowania Rzymianie.
Miejsce i czas akcji Miejscem akcji uczynił Cyceron willę Lucjusza Licyniusza Lukullusa, która prawdopodobnie znajdowała się w Tuskulum. Wobec tego, że zmarły w roku 60 Kwintus Lutacjusz Katulus wspominał w Hortensjuszu mowę w obronie Korneliusza (Pro Cornelio), wygłoszoną przez Cycerona w roku 65, badacze przyjmują, że akcja dialogu toczyła się pomiędzy 65 a 60 rokiem.