Katastrofa górnicza w kopalni „Cleophas” – katastrofa, do której doszło w nocy z 3 na 4 marca 1896 roku w kopalni „Cleophas” (późniejszy „Kleofas”) w Załężu (od 1924 roku część Katowic).
Przebieg wydarzeń mały|lewo|Kościół wotywny pw. św. Józefa w katowickiej dzielnicy Załęże (2024)
Do katastrofy doszło w nocy z 3 na 4 marca 1896 roku. Miejscem katastrofy był szyb „Frankenberg” kopalni „Cleophas” (późniejsza Kopalnia Węgla Kamiennego „Kleofas”), położony na terenie Załęża, w Cesarstwie Niemieckim. Szyb głęboki na 450 metrów był drążony od dołu kopalni i nie wychodził na powierzchnię, do której pozostało około 120 metrów.
Pożar wybuchł 3 marca 1896 roku około 21.30, a jego przyczyną była nieostrożność maszynisty – Karola Kotta, który podczas przelewania nafty do płonącej lampy, spowodował pożar. Szybko rozprzestrzeniający się ogień ogarnął drewnianą obudowę znajdującą się w szybie „Frankenberg”. Zapaliły się także ułożone na podeście deski, co dodatkowo podsyciło ogień. Sprawca starał się samodzielnie ugasić pożar, ale jego działanie nie przyniosły skutku. Ostrzegł on innych pracowników uszczelniających rurociągi parowe, po czym całą grupa wycofała się na poziom 125 m, lecz nie zamknęli oni za sobą tam wentylacyjnych.