Dopiero po przełamaniu w Białej Rzece obrony słabo uzbrojonej i wyszkolonej Ochotniczej Kompanii Harcerskiej rozpoczęły się zacięte, trwające do 12 września walki o miasto, w których udział wziął również improwizowany pociąg pancerny „Smok Kaszubski” oraz w dużej mierze oddziały ochotnicze, takie jak np. pluton junackich hufców pracy oraz tzw. gdyńskich kosynierów (którzy jednak nie walczyli wręcz białą bronią, lecz kopali okopy i umocnienia).
Okupacja hitlerowska
Po 1939 Rumia stała się też ważnym w całym regionie ośrodkiem wojskowym, głównie poprzez przejęcie przedwojennego lotniska na cele wojskowe i rozbudowę wokół niego infrastruktury lotniczej oraz podjęcie produkcji i montażu części samolotów wojskowych. We wrześniu 1940 wyłączono Rumię z sieci lotnisk cywilnych i przeznaczono je wyłącznie dla potrzeb wojska. Lotnisko rozbudowano. Towarzyszący mu garnizon liczył kilkuset żołnierzy. W jego skład wchodziły: ochrona, obsługa lotniska, załogi samolotów, mechanicy, oblatywacze itp. Powstały tu zakłady przedsiębiorstw przemysłu lotniczego, zwłaszcza Apparattebau Gotenhafen G. m. b. H. Rahmel (Rahmel–Sagorsch) i Flugzeugwerk-Kurt Kennenberg, wytwarzające i montujące części samolotowe. Dla ich potrzeb zarekwirowano m.in. tereny i wyposażenie zakładów przemysłu drzewnego w Zagórzu, fabrykę B. Kaszubowskiego.