thumb|Mikołaj II i Mikołaj Mikołajewicz, 1915 Odezwa wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza do Polaków ogłoszona . Sygnowana przez Mikołaja Mikołajewicza, ówczesnego naczelnego wodza armii rosyjskiej. Odezwa zapowiadała odrodzenie Polski [...] swobodnej w swej wierze, języku i samorządzie, jednak pod berłem cara. Brakło konkretyzacji, w jakich granicach Polska miałaby funkcjonować, a nawet jaki miał być zakres samorząduZapowiedziany samorząd pod berłem cesarza rosyjskiego wykluczał przywrócenie państwa polskiego w jakiejkolwiek formie, a mógł być tłumaczony nawet jako samorząd lokalny, bez żadnej terytorialnej autonomji. Michał Bobrzyński Wskrzeszenie Państwa Polskiego, t. 1 Kraków 1920, s. 13..
Historia Pod względem formalnym odezwa nie posiadała sankcji cesarza Mikołaja II, czego wymagał każdy ogólnopaństwowy akt Imperium Rosyjskiego, tym samym pozbawiona była znaczenia prawnegoCezary Berezowski, Powstanie państwa polskiego w świetle prawa narodów, Warszawa 1934 s.25; Ludwik Bazylow, Rosja w okresie pierwszej wojny światowej i rewolucji lutowej Warszawa 1976 s. 128n..