thumb|242px|Krzyż Henryka II (późnogotycki rewers) Krzyż Henryka II () — krzyż relikwiarzowy, dar cesarza Henryka II dla katedry w Bazylei (Basel-Stadt, Szwajcaria). Jeden z najcenniejszych przedromańskich cruces gemmatae, dzieło sztuki doby Ottonów.
Dzieje Bazylea była jednym z najważniejszych miejsc w działalności fundacyjnej cesarza Henryka II. Na miejscu starszej katedry z XI wieku wzniesionej przez biskupa Haito Henryk II wzniósł nową przedromańską, którą hojnie uposażył w dzieła złotnicze. Do najważniejszych należało antependium ołtarzowe oraz relikwiarz Krzyża Pańskiego. Nieznany jest dokładny czas powstania tegoż dzieła, ogólnie jest szeroko datowany na lata 1000-1050. Terminus ad quem może stanowić data konsekracji katedry bazylejskiej przez biskupa Adalbero II w 1019 r. Podczas tej uroczystości w obecności cesarza-donatora obecne były relikwie Krzyża Chrystusowego.