Maria Aleksandrowna Mienszykowa (ros. Мария Александровна Меншикова) (ur. 26 grudnia 1711 w Petersburgu, zm. 26 grudnia 1729 w Bieriozowie) – rosyjska arystokratka, córka najbliższego przyjaciela, ministra i feldmarszałka Piotra I Wielkiego, księcia Aleksandra Mienszykowa. Narzeczona cesarza Rosji Piotra IIRosyjski serwis biograficzny..
Życiorys Pochodzenie i zaręczyny z Sapiehą Maria była najstarszą córką i jedyną córką księcia Aleksandra Mienszykowa z jego małżeństwa z Darią Arsenową. Urodziła się, kiedy jej ojciec znajdował się u szczytu swojej potęgi i wpływów. Otrzymała staranne wykształcenie w jednym z ojcowskich pałaców, władała kilkoma językami, dobrze śpiewała, haftowała i tańczyła. Wychowywała się wśród niezwykłego luksusu i bogactwa, które jej ojciec zdobył dzięki zaufaniu kolejnych cesarzy i wieloletnim defraudacjom na niesamowitą skalę. Kiedy skończyła dziewięć lat, ojciec zaczął szukać dla niej możliwie jak najbogatszego i najlepiej urodzonego narzeczonego. Wybór księcia padł początkowo na Piotra Sapiehę (1701–1771), syna hetmana wielkiego litewskiego Jana Sapiehy, który w 1720 roku zwrócił się do Mienszykowa z propozycją małżeństwa ich dzieci. Ze swojej strony Mienszykow obiecał przekonać cara do nadania Piotrowi Sapieże tytułu księcia Kurlandii i Semigalii.