Instytucja gospodarki budżetowej – jednostka organizacyjna, tworzona w celu realizacji zadań publicznych, która swoje zadania wykonuje odpłatnie, a koszty swojej działalności oraz zobowiązania pokrywa z uzyskiwanych przychodówArt. 23 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.. Ta forma organizacyjno-prawna została przewidziana ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Instytucje gospodarki budżetowej należą do sektora finansów publicznych. Prawo jej tworzenia posiadają wyłącznie ministrowie, Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz organy lub kierownicy jednostek, wobec których Minister Finansów ma obowiązek włączenia dochodów i wydatków na rok następny do projektu ustawy budżetowejArt. 23 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.. Organ założycielski nadaje jednostce statutArt. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. oraz powołuje i odwołuje jej dyrektoraArt. 27 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.. W okresie przejściowym wynikającym z wdrażania aktualnej ustawy o finansach publicznych, w jednostki te mogły zostać przekształcone gospodarstwa pomocniczeArt. 116 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.