thumb|Piece do kupelacji (według Agricoli, De Re Metallica, 1556) Kupelacja – proces pirometalurgiczny, odmiana prażenia polegająca na ogrzewaniu minerałów, rud, koncentratów lub stopów zawierających metale szlachetne (złoto, platyna, srebro) celem ich wyodrębnienia lub oczyszczenia.
W wyniku kupelacji otrzymuje się niewielkie ilości metali szlachetnych. Proces ten umożliwia uzyskanie metali szlachetnych w czystej postaci z rud zawierających takie pierwiastki metaliczne jak np.: miedź, ołów, cynk, arsen, antymon czy bizmut. W kupelacji wykorzystuje się właściwości chemiczne metali szlachetnych, które nie utleniają się i nie tworzą związków chemicznych w warunkach procesu. Metale nieszlachetne ulegają utlenieniu, tworząc żużle i inne związki chemiczne. thumb|left|Kupele Metoda ta stosowana była już 4000 lat przed naszą erą do uzyskiwania srebra występującego najczęściej w rudach ołowiu, znany też jest opis procesu z XII w. W średniowieczu i renesansie była jedną z najpopularniejszych metod rafinacji metali szlachetnych. Kupelacja była powszechnie stosowana aż do XIX w., gdy została wyparta przez proces Pattinsona (1833) i proces Parkesa (1850). Jest nadal używana, m.in. w analizie metali szlachetnych dla celów probierczych czy menniczych.