Funkcje gleby – zadania (role) jakie spełnia gleba w środowisku przyrodniczym i działalności człowieka.
Degórski opisuje pięć głównych, ogólnych funkcji spełnianych przez pokrywę glebową: Środowiskotwórczą — polegającą na udziale pokrywy glebowej w kształtowaniu środowiska: klimatu lokalnego, warunków wodnych, szaty roślinnej oraz rzeźby powierzchni ziemi; Ekologiczną (przestrzeni życiowej i zasobów genowych) — jako ważnego elementu przepływu energii oraz obiegu i retencji materii w ekosystemach; Edaficzną (zasobu naturalnego) — tworzenie przez glebę warunków do życia roślin i zwierząt; Sozologiczną (regulacyjną) — przeciwdziałanie zmianom w środowisku (zazwyczaj poprzez neutralizowanie wpływu działalności człowieka); Gospodarczą (użytkową) — gleba jako "warsztat pracy" rolnika
Uszczegóławiając i uzupełniając powyższą listę do funkcji gleby można zaliczyć: udział w przepływie energii i krążeniu materii w środowisku udział w mineralizacji i humifikacji martwej materii organicznej substrat, w którym rosną podziemne części roślin oraz środowisko zapewniające warunki życia dla roślin (m.in.