Funkcje Sądowa kontrola konstytucyjności prawa spełnia kilka funkcji ustrojowych: jest formą nakładania konstytucyjnych ograniczeń na działalność władz ustawodawczej i wykonawczej, powstrzymuje większość parlamentarną przed uzurpacją władzy, chroni mniejszości przed tyranią większości, pozwala na rzeczywistą realizację zasad i wartości konstytucyjnych, w tym w szczególności praw obywatelskich, w szczególności w sytuacjach, gdy są one naruszane przez władze lub przez większość społeczeństwa. Np. działalność Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych w okresie przewodnictwa Earla Warrena (tzw. Sąd Warrena, 1953–1969) doprowadziła do zniesienia różnych form dyskryminacji rasowej (np. zasady ), pozwala rozwiązać niektóre palące problemy i konflikty, które nie dają się rozwiązać drogą parlamentarną z powodu zbytniej polaryzacji politycznej, dzięki instytucji skargi konstytucyjnej wyposaża obywateli w uprawnienia wpływania na kształt ustroju, przez co jest instrumentem pogłębiania demokratyzacji ustroju i zwiększenia jego legitymizacji.
Krytyka Sądowa kontrola konstytucyjności prawa bywa krytykowana. W krajach z ustaloną supremacją parlamentu sądowa kontrola konstytucyjności prawa może ograniczać tę zasadę. Orzecznictwo konstytucyjne, w szczególności w modelu europejskim, krytykowane jest również za aktywizm sędziowski, czyli za wkraczanie w kompetencje prawodawcy.