mały|Mitosomy po raz pierwszy wykryto w komókach Entamoeba histolytica Mitosom – organellum występujące u niektórych jednokomórkowych eukariontów. Jest struktura pochodząca od typowych mitochondriów o znacznie zmodyfikowanej budowie oraz funkcjach. Początkowo organellum określane było nazwą "Crypton".
Struktura została opisana roku 1999 a organizmem, u którego wykryto nieznane wcześniej organellum był ludzki pasożyt – Entamoeba histolytica. Później mitosomy zostały także wykryte w komórkach Entamoeba invadens, co sugeruje że wszystkie gatunki Entamoeba mogą zawierać tę strukturę. Potwierdzono także występowanie mitosomów w komórkach mikrosporydiów, obligatoryjnych pasożytów wewnątrzkomórkowych oraz u pierwotniaków z rodzaju Giardia (m.in. lamblia), również będących organizmami pasożytniczymi występującymi w jelitach.
W komórkach organizmów zawierających mitosomy nie występują mitochondria. W przypadku mikrosporydiów fakt ten był interpretowany jako dowód na wczesne oddzielenie się tej linii eukariontów jeszcze przed endosymbiozą. W genomie jądrowym wykryto jednak ortologi typowych genów mitochondrialnych, co jest dowodem na wtórną utratę mitochondriów jako organelli.