Francisco Javier Varela García (ur. 7 września 1946 w Santiago de Chile, zm. 28 maja 2001 w Paryżu) – biolog (neurobiologia) i filozof pochodzenia chilijskiego, od roku 1974 praktykujący buddysta, absolwent Harwardu, m.in. dyrektor CNRS, wykładowca kognitywistyki i epistemologii w École polytechnique i University of Paris, jeden z głównych twórców teorii autopoezy, autor m.in. książek Principles of Biological Autonomy (1979) i The Embodied Mind. Cognitive Science and Human Experience (1991); inspirator utworzenia i organizator Mind and Life Institute. Był również czynnym popularyzatorem swoich koncepcji i wyników badań. Prowadził m.in. wykłady na konferencjach TED, publikowane w internetowych portalach edukacyjnych (m.in. wystąpienia Qué no es vida?, Reflections on Consciousness i inne nt. nauki, sztuki i religii).
Życiorys Edukacja thumb|150px|Humberto Maturana, nauczyciel i późniejszy współpracownik Ukończył 1951–1963 – German Lyceum, Santiago, Chile 1964–1966 – Pontifical Catholic University of Chile (UC, PUC), School of Medicine w Santiago 1965–1967 – University of Chile; stopień M.Sc. w dziedzinie biologii 1968–1970 – Harvard University; stopień Ph.D.